heim
til baka

Samanburður á Platoni og Aristótelesi

 

Frummyndir                  verundir

hugsjónir                       heilbrigð skynsemi

sköpun                          læra af reynslu og bæta

draumórar                    raunhæfar hugmyndir

skynjun ófullk.            skynreynsla nauðsynleg


Gagnrýni á frummyndakenningu Platons

 

1.                  Frummyndir eru eftirsóknarverðar fyrirmyndir. En hvað er frummynd illskunnar?

2.                  Hvernig getur það sem er hverfult verið eftirmynd þess sem er óforgengilegt?

3.                  Þriðja manns rökin.

4.                  Hvernig er tilvist frummyndanna háttað?

 

 

Gagnrýni á Sókrates

 

1.                  Dygð er þekking. En hvað með breyskleikann?

 

2.                  Geta illvirki mögulega leitt til hamingju?

 

 

Aristóteles

Skynjun – hugurinn sértekur – eðli skilgreint

 

hið einstaka                  (induction)                                           hið almenna

 

þekking á ástæðum hlutanna

dynamis – energeia

teleología – stigveldishugsun

ontólógía - verufræði

 

guð er æðstur, hrein virkni


 

 

þeóría

 

náttúrufræði

frumspeki

stærðfræði

praxis

 

siðvísindi

stjórnspeki

poiesis

 

skáldskapur

mælskulist

framleiðsla

 

 

Samanburður á ólíkum áherslum í siðfræði

 

Aristóteles: siðferðisþroski einstaklings, dómgreind

Kant: réttlæting algildra siðaboða

Bentham: réttlát skipting gæða


 

Aristóteles: Maðurinn er félagsvera

zoon politikon

 

Ágæti manns, arete, að virkja hæfileika sína sem best og lifa vel

 

mannlegt eðli birtist ekki hjá þeim sem lifa óskynsamlega

 

Hið góða er að finna í hætti manna að lifa lífinu

 

Eudaimonia – hamingja – farsæld

Æðst allra markmiða

 

Að þroska hæfileika sína

Að tileinka sér eiginleika sem hjálpa manni að breyta siðferðilega rétt

 

Samvera vina er markmið og skilyrði vináttu

Það sem hefur tilgang í sjálfu sér

 

Það sem hefur markmið sem tæki til að ná einhverju öðru

 

Verkefni: Finnið þrjú ólík dæmi um hvort

 

Listin er eftirlíking

·        hún veitir okkur gleði óháð nytsemi

·        kennir okkur að skynja hluti á nýjan hátt

·        hefur siðferðilegt hlutverk: hreinsun og göfgun: kaþarsis