heim

Gagnrýnin hugsun
svör nemenda við spurningum

Ekki ber að samþykkja svörin heldur gagnrýna þau!

1. Hvernig myndum við okkur skoðanir?
* með reynslu eða út frá áhrifum annarra
* fer eftir þekkingu hvort við myndum skoðanir sjálf eða förum eftir öðrum
* á reynslu okkar eða annarra
* við fyrstu kynni af útlitinu, t.d. útlit manneskju eða kápu bókar. Þessa skoðun höfum við "lausa" því skoðunin er yfirleitt tekin til endurskoðunar við nánari kynni
* leggja mat á upplýsingar sem við teljum réttar og reynslu

2. Hverjar eru hinar fjórar leiðir til skoðanamyndunar skv. Peirce?
* þrjóskuleið, kennivaldsleið, fordómaleið og leið gagnrýninnar hugsunar

3. Hverja af þessum leiðum fór Sókrates þegar hann ákvað að flýja ekki úr fangelsinu?
* leið gagnrýninnar hugsunar
* fordómaleiðinni, því hvorki hann né Kríton komu fram með gagnrýni á þau siðferðislegu viðmið sem Sókrates setti fram

4. Er hægt að gera greinarmun á fólki og skoðunum þess?
* manneskja getur verið með kynþáttafordóma án þess að vera "vond" eða gera slæma hluti.
* fer eftir því hve vel maður þekkir fólk og skoðanir þess
* það er hægt að líka við persónu þó svo maður sé ekki sammála henni
* að sundurgreina fólk eftir því hvernig það myndar sér skoðanir

5. Hvaða slæmu afleiðingar getur það haft að vera með illa grundaðar skoðanir?
* maður getur orðið heimskulegur, leitt frá sér ósannindi, kemst ekki að sannleikanum
* fólk sem ekki hefur rök er talið heimskt. Ef fólk framkvæmir eftir órökstuddum skoðunum getur það haft slæmar afleiðingar, t.d. ofsóknir nasista gegn gyðingum
* trúverðugleiki manns getur rýrnað
* Ef t.d. stjórnmálamaður sem margir hylla kemur með einhverja skoðun og heldur henni á lofti sem er illa ígrunduð eða röng, þá getur það haft þær afleiðingar að fólk fer að taka þær upp. Seinna þarf að leiðrétta skoðunina. Það getur gert fólk ótrúverðugt sem er alltaf að skipta um skoðun.
* á erfitt með að aðlaga eða meðtaka nýjar eða réttari upplýsingar

6. Eru til vondar eða slæmar skoðanir? En rangar skoðanir? Dæmi?
* Rangar skoðanir eru þegar þú myndar þér skoðun án þess að byggja á traustum forsendum. Vond skoðun er skoðun sem hefur slæmar afleiðingar
* dæmi: svertingjar hafa lægri greindarvísitölu en aðrir
* Ekki til slæm skoðun út frá manni sjálfum
* Rangar skoðanir eru til og spretta oftast eða alltaf af vanþekkingu
* eini mælikvarði okkar á ranga skoðun er hvað meirihlutinn telur rétt og rangt










7. Hvað finnst ykkur um málfrelsi og réttinn til að mynda sér sínar eigin skoðanir?
* Málfrelsi skal takmarkast af því að rægja aðra án þess að hafa nægar sannanir. Allir hafa rétt til að hafa sínar eigin skoðanir.
* mál- og skoðanafrelsi er af hinu góða en sumum veitti ekkiaf örlítilli fræðslu áður en þeir koma fram í fjölmiðlum. Dæmi: kristilegi flokkurinn í ríkisstjórnarkosningunum í fyrra
* velferð samfélagsins í húfi
* það er ekki alltaf leyfilegt að fara eftir skoðunum þótt maður hafi frelsi til að tjá þær

8. Hvaða fordómar hafa helst áhrif á skoðanir ykkar?
* Fordómar um fólk sem við umgöngumst
* fordómar sem eru andstæðir skoðunum okkar
* útlit fólks
* bílar

9. Hvað máli skipta skoðanir ykkar?
* bæði góð og slæm
* öllu máli, við högum okkur samkvæmt skoðunum okkar
* skoðun skiptir ekki máli ef maður túlkar hana ekki og heldur henni fyrir sig. Ef maður heldur einhverju fram þá skiptir það máli
* innávið: skilgreina sig sem persónuleika
* útávið: eftir stöðu í þjóðfélagsstiganum hversu röklegar og tímabærar þær eru til að hlutstað sé á þær

10. Hvenær hafa skoðanir ykkar áhrif á athafnir ykkar?
* alltaf, þegar þú myndar þér enga skoðun þá hagar þú þér samkvæmt því
* nær væri að spyrja hvenær skoðanir hafa ekki áhrif á athafnir okkar. Dæmi þegar maður lendir í samskiptum við manneskju sem maður þolir ekki reynum við að láta hana ekki finna fyrir því

11. Hvað finnst ykkur um hlutlausar skoðanir?
* í raun ættir þú alltaf að hafa hlutlausa skoðun ef þú hefur ekki farið í gegnum ferli gagnrýninnar hugsunar
* hún er betri en skoðun sem ekki er byggð á rökum, það er samt mikilvægt að geta tekið afstöðu
* hlutlaus skoðun er oft skárri en önnur skoðun
* góðar, ef ekki eru nægar upplýsingar til að mynda afgerandi skoðun

12. Hvert er mikilvægi gagnrýninnar hugsunar?
* að maður trúi engu nema á fullnægjandi forsendum
* þá ertu alltaf að endurskoða afstöðu þína og lærir af því
* ef gagnrýnin hugsun væri ekki til staðar tækjum við bara fyrstu skoðun sem við heyrðum og héldum í hana án þess að pæla meira í því. Þá væru alltaf á lofti hrúga af röngum skoðunum
* kemst nær sannleikanum, heldur frá sér réttum, röngum skoðunum, vegur svo og metur

13. Getur maður alltaf látið stjórnast af rökum?
* já
* nei. ekki ef fólk stjórnast af fordóma eða þrjóskuleið
* nei. ekki ef rökin stangast á við reynslu manns sjálfs. (en eru það ekki rök)
* nei ekki í tilfinningamálum

14. Hver er munurinn á því að rífast og rökræða?
* Rifrildi þurfa ekki endilega að byggjast á rökum
* þegar maður rífst öskrar maður og æpir og segir hluti sem manni finnst í raun ekki, gleymir að hugsa
* rífast: annar reynir að vinna (útilokar mótrök)
* rökræða: reynt að komast að sameiginlegum sannleik, mótrök tekin til greina
 

efst á síðu